Depresja a cele w pracy

Na przestrzeni ostatnich dwóch pokoleń, w zaskakujący sposób zmienił się status depresji. Po pierwsze stała się ona najbardziej rozpowszechnionym zaburzeniem psychicznym. Jeżeli urodziłeś się po 1975 roku, to jesteś dwukrotnie bardziej na nią narażony, niż twoi dziadkowie. Po drugie, depresja znacznie częściej dotyczy nastolatków. W latach sześćdziesiątych, średnia wieku początku stanów depresyjnych wynosiła trzydzieści lat; dziś jest to mniej niż piętnaście lat.

Prawie każdy z nas cierpiał na depresję, przynajmniej w jej łagodnej formie. Poczucie straty i bólu jest nieuniknionym elementem procesu dorastania i starzenia się.

Doświadczanie depresji

Depresja różni się od smutku tym, że człowiek przekracza punkt, od którego zaczyna się zobojętnienie na świat i niezdolność do działania. Jest ona określana jako zaburzenie nastroju. Każdy człowiek ma złożoną osobowość, a wszyscy doświadczamy zmian nastroju w ciągu tygodnia czy nawet dnia. Nie sposób więc w sensie ogólnym określić, co to jest „normalny nastrój”. Każdy natomiast może określić własny „normalny nastrój”, opierając się na codziennym doświadczeniu. Człowiek wie najlepiej, jak się czuje, kiedy sobie dobrze radzi: je, śpi, utrzymuje kontakty z rodziną i przyjaciółmi, potrafi działać, tworzyć, interesują go codzienne sprawy.

Przyczyny depresji

Depresji towarzyszy długotrwała niezdolność do działania lub – nawet jeśli jakoś sobie radzimy z codziennymi problemami – utrata zainteresowania życiem. Warto spojrzeć na wydarzenia i sytuacje, które są najczęstszymi przyczynami depresji.

Jedną z nich jest bieda. Kiedy nie możemy opłacić rachunków i związać końca z końcem, dręczą nas strach, troska, bezsenność, niepokój, poczucie winy i często także uporczywe dolegliwości fizyczne. Na dodatek, bieda jest męcząca: wielu ludzi podejmuje dodatkową pracę, żeby przeżyć, i nie może sobie pozwolić na udogodnienia, które ułatwiają życie.

Stres w miejscu pracy jest zjawiskiem, z którym mamy coraz częściej do czynienia. To efekty długich godzin spędzanych za biurkiem i uciążliwych dojazdów do pracy. Kolejną często występującą przyczyną wystąpienia depresji jest chroniczna choroba. U osób przewlekle chorych można zauważyć takie objawy depresji jak: brak apetytu, bezsenność, utrata zainteresowania dla zajęć, które kiedyś sprawiały im przyjemność.

Poważne zmiany w życiu równie często mogą wpływać na pojawienie się depresji. Przeprowadzka, zmiana pracy, przyjście na świat dziecka, opieka nad chorymi czy zniedołężniałymi rodzicami i inne sytuacje, które oznaczają istotne zmiany w twoim życiu – choćby nawet były to zmiany na lepsze – mogą wywołać depresję. Rozpad długotrwałego związku wywołuje uczucie żalu, smutku, rozpaczy, poczucie izolacji i osamotnienia, a często prowadzi także do kłopotów finansowych – wszystko to stanowi pożywkę dla depresji.

Depresja a praca

Przeżywanie tego zaburzenia nastroju ma swoje konsekwencje w życiu człowieka. Znacznie pogarsza się nasze funkcjonowanie na gruncie rodzinnym oraz zawodowym. Podczas przeżywania depresji zmienia się spostrzeganie rzeczywistości przez człowieka. Występuje tak zwana triada poznawcza, na którą składają się negatywne myśli na temat własnego „ja”, bieżących doświadczeń i przyszłości. Znacznie utrudnia mu to podejmowanie nowych zadań i realizację celów w pracy zawodowej.

Taki stan rzeczy ma oczywiście wielki związek z motywacją do działania osoby cierpiącej na depresję. Negatywne myślenie człowieka na temat własnego „ja” obejmuje założenie chorego, że jest on człowiekiem ułomnym, bezwartościowym i nieodpowiednim. Nieodpowiednim do życia rodzinnego i zawodowego.

Obniżona samoocena wpływa na efektywność w pracy. Brak wiary we własne możliwości znacznie utrudnia dokończenie rozpoczętych zadań oraz podejmowanie nowych wyzwań. Co za tym idzie, osoba cierpiąca na depresję nie będzie się również starała o awans w pracy ani podejmowała trudu zauważenia przez przełożonych jej zaangażowania w działalność firmy, w której jest zatrudniona. Nie ma wtedy mowy o realizacji tych celów, gdyż u osób dotkniętych depresją występuje oprócz obniżonego nastroju, zobojętnienie wobec podejmowanych działań.

Konsekwencje depresji

Negatywne myśli cierpiącego na depresję na temat bieżących doświadczeń to przekonanie, że cokolwiek się z nim dzieje, dzieje się źle. Błędnie interpretuje drobne utrudnienia jako przeszkody nie do pokonania. Taki stan rzeczy, który nigdy nie miałby miejsca w przypadku braku zaburzeń depresyjnych, wywołuje najczęściej u pracownika zniechęcenie oraz niechęć do dokończenia powierzonego zadania. Można powiedzieć, że podjęte zadania go przerastają i stracił nadzieję na osiągnięcie celu.

Brak nadziei w depresji

Brak nadziei w depresji jest bardzo ważnym i utrudniającym codzienne funkcjonowanie objawem. Nawet jeśli depresyjny pracownik miewa bezspornie pozytywne doświadczenia, dokonuje najbardziej negatywnych z możliwych ich interpretacji. Z kolei negatywne poglądy cierpiącego na depresję, dotyczące przyszłości, charakteryzują się poczuciem bezradności. Kiedy chory myśli o przyszłości, jest przekonany, że niepomyślne wydarzenia, z którymi teraz ma do czynienia w pracy, będą pojawiać się nieprzerwanie, a przyczyną tego będą jego osobiste defekty. Nie ulega wątpliwości, że jest to zafałszowany przez cierpiącego na depresję obraz własnych możliwości.

Samopomoc w depresji

Czasem trudno jest się obejść bez lekarstw, jednak najlepsze rezultaty daje farmakoterapia połączona z psychoterapią oraz edukacją. Należy pamiętać, że przyjmowanie samych lekarstw nie załatwi sprawy. Aby obowiązki w pracy nas nie przygniatały, warto stawiać sobie krótkie cele. Gdy spojrzymy na to co już zrobiliśmy, a nie na to, co zostało do zrobienia, zredukuje to nasz stres i dyskomfort.

Ponadto, warto pamiętać, że na duży sukces często składają się małe sukcesiki. Krótkie przerwy oraz relaksacje w miejscu pracy, pozytywnie wpływają na nasz nastrój oraz dalszą efektywność. Dbanie o rozwój własnych zainteresowań oraz aktywne spędzanie wolnego czasu to często skuteczne lekarstwo w walce z poczuciem beznadziejności.

Regularna aktywność fizyczna łagodzi stany depresyjne oraz pomaga przeciwdziałać pojawieniu się nowych. Potężne działanie przeciwdepresyjne ma gimnastyka, a także towarzystwo przyjaciół. Nauka technik relaksacyjnych oraz stosowanie ich daje bardzo dobre rezultaty. Zawsze gdy przeżywamy lęk lub stres, mięśnie naszych ciał napinają się. Zdolność do rozluźniania jest umiejętnością, którą nabywamy poprzez serię ćwiczeń o ustalonej strukturze.

Syndrom wypalenia zawodowego

Każda praca z ludźmi nosi ryzyko pojawienia się syndromu wypalenia zawodowego, którego jednym z objawów często jest depresja. Aby temu zapobiec, nie zabierajmy obowiązków zawodowych do domu. Nauczmy się asertywnie odmawiać szefowi lub współpracownikom. Rozwijajmy zainteresowania i pielęgnujmy relacje rodzinne oraz spotykajmy się ze znajomymi. Ważne jest także, aby mieć choć godzinę czasu dziennie tylko dla siebie i robić wtedy to, co się lubi.


Bibliografia

Heszen I., Sęk H., Psychologia zdrowia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, ISBN 83-01-15050-1
Beck J. Terapia poznawcza - podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3
Kramer P. Czym jest depresja, REBIS, Poznań 2007, ISBN 83-7301-775-7
Hammen C. DEPRESJA - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-37-3