Depresja poporodowa - objawy i leczenie

Ciąża jest nowym i bardzo wymagającym od organizmu stanem. Nowe życie rozwija się w ciele matki, która chroni je, karmi i wpiera jego rozwój. Narodziny dziecka są kolejnym etapem na drodze macierzyństwa. Jest to również moment wielkiego stresu wywołanego zarówno przez czynniki fizyczne, jak i psychiczne. Kobieta wydaje na świat swoje dziecko, ma przy tym wiele obaw o jego zdrowie i życie, odczuwa niedogodności fizyczne. Po porodzie jej organizm znów musi powrócić do normy i po 9 miesiącach przyzwyczaić się do funkcjonowania bez płodu. Na tym etapie mogą pojawić się trudności psychofizyczne związane z nową sytuacją oraz reakcją organizmu na zmianę. Kobiety często odczuwają w tym czasie problemy natury emocjonalnej.

Depresja a hormony

Okres ciąży jest czasem wielu zmian hormonalnych, które przygotowują przyszłą mamę na rozwój dziecka w jej ciele oraz jego przyjście na świat. Po urodzeniu dziecka zmiany hormonalne dalej wpływają na psychikę kobiety. U wielu kobiet, tuż po porodzie lub w czasie okresie do ok. 2 tygodni po urodzeniu, pojawia się stan obniżonego samopoczucia, wahania nastroju, czują się niepewne, zagubione i rozdrażnione. Odczuwają także ciągłe zmęczenie i nie mają energii do działania. Taki stan, jeśli utrzymuje się ok. 2-6 tygodni nazywany jest przygnębieniem poporodowym lub Baby Blues. Objawy mają łagodną formę i ustępują samoistnie. Jest to bardzo charakterystyczna reakcja organizmu związana właśnie ze zmianami hormonalnymi w ciele matki. Te zaburzenia nie stanowią zagrożenia ani dla matki, ani dla dziecka. Kobieta zwykle po okresie do 6 tygodni powraca do równowagi psychicznej, a objawy przygnębienia ustępują.

Istnieje jednak o wiele poważniejsza forma zaburzeń psychicznych związanych z przyjściem na świat dziecka. Objawy tego zaburzenia są podobne do objawów przygnębienia poporodowego, jednak ich przebieg jest znacznie silniejszy i dłuższy oraz wymaga leczenia. Depresja poporodowa, bo o niej mowa, jest chorobą psychiczną, która może rozwinąć się u kobiety po porodzie. Ponieważ ciąża jest stanem wymagającym wielu nakładów psychofizycznych ze strony matki, po narodzeniu dziecka może rozwinąć się depresja.

Depresja poporodowa - objawy  

Do głównych objawów depresji poporodowej należą obniżenie nastroju, obniżenie samooceny, bierność, stany lękowe, zaburzenia snu i płaczliwość. Kobiety chore na ten rodzaj depresji charakteryzują się także utratą apetytu oraz brakiem zainteresowania seksem. Choroba może rozwinąć się nawet do 12 miesięcy po porodzie, a jej przebieg zależy od indywidualnych cech kobiety. Objawy depresji poporodowej są bardzo zbliżone do objawów innych zaburzeń afektywnych. Podzielić je można na 4 grupy: poznawcze, emocjonalne, motywacyjne i somatyczne.

Objawy poznawcze są to zaburzenia związane ze zmianą myślenia (czarnowidztwo, pesymizm, poczucie beznadziejności oraz braku rozwiązań problemów). W tej grupie można również umieścić problemy związane z poczuciem braku kompetencji w opiece nad dzieckiem oraz poczuciem nieradzenia sobie w tej nowej sytuacji. Jeżeli objawy są bardzo silne może dojść do pojawienia się myśli samobójczych oraz chęci skrzywdzenia dziecka.

O objawach emocjonalnych mówimy wtedy, gdy pojawiają się zmiany w uczuciach oraz nastroju chorej. Zmiany emocjonalne bardzo silnie oddziałują na pracę całego organizmu oraz kontakty z otoczeniem. Emocje są sygnałem, co dzieje się z daną osobą oraz co dzieje się w jej otoczeniu. Narastający niepokój, wahania nastroju, lęki, ciągły smutek i płacz są sygnałami, że z matką dzieje się coś złego. Takie zachowanie i reakcje powinny być sygnałem do podjęcia działań mających na celu zdiagnozowanie problemu oraz wyleczenie chorej. Objawy emocjonalne mogą się nasilać i powodować wycofanie się kobiety z życia, a co za tym idzie również z opieki nad maluszkiem.

Kobiety chore na depresję charakteryzują się także szeregiem zmian w sferze motywacji. Czują one bezsens działań, nie są zdolne do podejmowania decyzji, nie mają ochoty na podejmowanie jakichkolwiek działań. Charakterystyczne są też: bierność, apatia a także spowolnienie motoryki. Kobieta nie widzi sensu w swoich działaniach i tym bardziej nie ma ochoty na podejmowanie kolejnych.

Do objawów fizycznych można zaliczyć te, które związane są z odbieraniem bodźców od organizmu. Głównymi z nich są: spadek apetytu i utrata masy ciała, przemęczenie, ciągła senność. Występują także poważne zaburzenia snu. Mimo ciągłego uczucia senności, kobiety mają trudności z zasypianiem, śpią snem płytkim i czują się przez to bardzo zmęczone. Spada również libido, przez co kobieta nie ma ochoty na seks.

Depresja poporodowa - leczenie

Depresja poporodowa może mieć formę łagodnego zaburzenia, ale też silnych zaburzeń depresyjnych. W zależności od indywidualnych predyspozycji podejmuje się także odpowiedni rodzaj leczenia. Depresję poporodową, podobnie jak inne rodzaje depresji, leczy się za pomocą farmakoterapii oraz psychoterapii. Ponieważ jest to choroba, która może znacznie upośledzać funkcjonowanie kobiety, zalecana jest stała kontrola stanu zdrowia. Zdiagnozować depresję poporodową może lekarz psychiatra. Dlatego też, po zauważeniu niepokojących zmian zachowania i nastroju, oraz braku poprawy po kilku dniach, tygodniach należy skonsultować się z lekarzem specjalistą i podjąć odpowiednie leczenie.

Matka chora na depresję poporodową może być niebezpieczna dla siebie i swojego dziecka. Nieleczone objawy mogą się nasilać i powodować pogorszenie się ogólnego stanu chorej. Małe dziecko wymaga wiele troski i zainteresowania. Natomiast kobiety chore na depresję nie są w stanie tego zapewnić maluszkowi. Poczucie bezsensu oraz bierność mogą być przyczyną zaniedbań ze strony matki. W takiej sytuacji pozostawienie dziecka i matki bez dodatkowej opieki może powodować pogłębianie się problemów matki oraz wywoływać zaburzenia rozwojowe u dziecka. Podjęcie się leczenia może znacznie złagodzić objawy depresji i pozwolić kobiecie wejść w rolę matki. Nieleczona depresja poporodowa może prowadzić do odrzucenia dziecka przez matkę i niewytworzenia silnej więzi między nimi. W dalszym czasie będzie bardzo trudno nadrobić te zaległości, co może powodować trwałe odsunięcie się matki od dziecka.

Skonsultowanie objawów z lekarzem psychiatrą oraz podjęcie się odpowiedniego leczenia jest niezbędne w walce z depresją poporodową. Kontakt z lekarzem i monitorowanie stanu zdrowia chorej pozwalają na powrót do zdrowia i szczęśliwe macierzyństwo. 


Bibliografia

Kramer P. Czym jest depresja, REBIS, Poznań 2007, ISBN 83-7301-775-7
Hammen C. DEPRESJA - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-37-3
Koszewska I. O depresji w ciąży i po porodzie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-3844-6
Habrat-Pragłowska E., Koszewska I., O depresji, o manii, o nawracających zaburzeniach nastroju, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2796-9