Diagnozowanie depresji

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie ma bardzo nasilonych objawów. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w rozpoznaniu tej choroby, stąd też rzadko się ją stwierdza.

Rozpoznanie epizodu depresyjnego 

A.   Występowanie minimum pięciu z wymienionych poniżej objawów przez okres dwóch tygodni (jednym z tych objawów musi być albo obniżenie nastroju, albo utrata zainteresowań lub utrata odczuwania przyjemności).

1.      obniżenie nastroju (u dzieci może to być drażliwość), występujące niemal codziennie przez większą część dnia, stwierdzane zarówno subiektywnie, jak i przez otoczenie

2.       wyraźne zmniejszenie zainteresowań niemal wszystkimi czynnościami oraz związanego z tym uczucia przyjemności, występujące niemal codziennie ( dostrzega to zarówno osoba chora, jak i jej otoczenie)

3.      znaczny spadek lub wzrost masy ciała (nie związany ze stosowaniem diety)

4.      bezsenność lub nadmierna senność, występująca niemal codziennie

5.      podniecenie lub spowolnienie ruchowe, występujące niemal każdego dnia

6.      nie przemijające uczucie zmęczenia lub utrata energii

7.      poczucie własnej bezwartościowości

8.      zmniejszenie sprawności myślenia, niemożność skupienia uwagi lub podjęcia decyzji

9.      nawracające myśli o śmierci 

B.     Należy wykluczyć inne choroby, które mogą upodabniać się w swoim przebiegu do obrazu depresji.

Należy upewnić się, że objawy zaburzeń depresyjnych nie są np. naturalną reakcją na śmierć ukochanej osoby (mówimy wtedy o zwykłej żałobie).

C.    Należy upewnić się, że w ciągu dwóch tygodni trwania objawów nie występowały ani omamy, ani urojenia.

Dystymia

Dystymia charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż epizod depresyjny. Warunkiem rozpoznania jest czas trwania – minimum dwa lata. Podczas trwania dystymii mogą pojawić się epizody dużej depresji. Chorzy cierpiący na to zaburzenie charakteryzują się złym samopoczuciem i przygnębieniem o dużej zmienności. Miewają okresy lepszego nastroju, przeważnie nie tracą kontaktu z otoczeniem oraz na co dzień funkcjonują prawidłowo.

Znany jest również, nieużywany w klasyfikacji europejskiej termin "depresja atypowa" (depresja maskowana). Odnosi się on do zaburzeń o niecharakterystycznym obrazie i stosunkowo niewielkim nasileniu. Wśród objawów znajdziemy w tej grupie między innymi: zaburzenia snu, bóle głowy, przewlekły lęk, natręctwa. Niekiedy jedynymi, w dodatku nieswoistymi, objawami depresji mogą być objawy z różnych układów i narządów, takie jak bóle brzucha, kołatanie serca, bóle w okolicy serca, bóle kręgosłupa, biegunki, zaparcia i inne. Zdarza się, że inną tzw. "maską depresji" (w miejscu charakterystycznych objawów depresji pojawiają się inne, niespecyficzne) bywa lęk lub napady paniki, a także natręctwa.

Depresje atypowe mogą również przybierać obraz jadłowstrętu psychicznego (anoreksji), czy też nadużywania alkoholu.

Niestety chorzy ze słabo nasilonymi objawami zaburzeń depresyjnych rzadko trafiają do gabinetu lekarza psychiatry. Zwykle szukają pomocy u lekarzy rodzinnych, którzy, ze względu na słabo wyrażone charakterystyczne objawy depresji, nie stawiają prawidłowego rozpoznania. Udzielają chorym jedynie doraźnej pomocy, w zależności od prezentowanych przez nich objawów. Nierzadko pacjenci latami są bezskutecznie diagnozowani w kierunku różnych chorób somatycznych w zależności od przedstawianych dolegliwości.

Ponieważ brak jest swoistych badań obrazowych czy też testów laboratoryjnych, które mogłyby pomóc w rozpoznaniu depresji, jest ona nadal chorobą rzadko stwierdzaną przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Nierzadko jej objawy są bagatelizowane zarówno przez otoczenie pacjentów, jak i przez pracowników opieki medycznej.


Bibliografia

Sidorowicz S. (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7
Jarema M. Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1
Kramer P. Czym jest depresja, REBIS, Poznań 2007, ISBN 83-7301-775-7
Hammen C. DEPRESJA - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-37-3