Fibromialgia a depresja

Fibromialgia jest odrobinę tajemniczą chorobą. Do końca nie ma pewności, czy jest to choroba reumatologiczna czy psychiczna i neurologiczna, a może z pogranicza wszystkich tych specjalizacji. Nie jest też pewne, czy jest formą depresji, czy raczej predysponuje do zachorowania na nią. Z pewnością związek fibromialgii z depresją jest dość ścisły. 
 

Objawy fibromialgii

Fibromialgia objawia się przewlekłym uogólnionym bólem mięśni i stawów, bolesnością  w typowych punktach uciskowych (tkliwych), zmęczeniem, zaburzeniami snu, objawami wegetatywnymi (np. suchością w ustach, uczuciem zimna kończyn, niemiarowością serca), częstymi skłonnościami do lęku i obniżenia nastroju. Rozwój choroby i nasilenie dolegliwości często związane są z sytuacją stresową. Największą grupę chorych stanowią kobiety między 30. a 50. rokiem życia.  

Depresja w fibromialgii?

Nie jest to typowa choroba reumatyczna. Ból mięśni i stawów odczuwany w fibromialgii nie jest charakterystyczny dla schorzenia reumatoidalnego, ponieważ nie jest wynikiem stanu mięśni i stawów, a raczej nadmiernych doznań bólowych. Brakuje tu także wskaźników stanu zapalnego w organizmie oraz zmian w innych badaniach diagnostycznych. Dlatego wydaje się, że „centrum” choroby znajduje się w ośrodkowym układzie nerwowym, gdzie zachodzą zaburzenia na poziomie połączeń między neuronami w przekazywaniu reakcji bólowych. Dodatkowe odkrycie zmniejszonego poziomu serotoniny w tej chorobie tłumaczyć może zarówno większą wrażliwość na ból, jak i pozostałe objawy, przede wszystkim te tożsame z depresją.  

Jak widać, większość opisanych objawów i cech fibromialgii jest także charakterystyczna dla depresji. Dotyczy to zarówno obniżenia nastroju, jak i uczucia zmęczenia, zaburzeń snu, objawów wegetatywnych i zaburzeń czynnościowych. Wspólne są także obniżenie stężenia serotoniny i brak typowych zmian w wykonywanych badaniach diagnostycznych, a nawet podobna jest grupa stanowiąca największą liczbę chorych. Mając na uwadze postać maskowaną depresji, gdzie na pierwszy plan wychodzą dolegliwości fizyczne chorego, trudno z jednej strony nie oprzeć się wrażeniu, że fibromialgia odpowiada tej kategorii. Z drugiej – można uważać, że przewlekłe dolegliwości bólowe, mniejsza aktynowość, unieruchomienie są czynnikami ryzyka wystąpienia depresji. I w takim przypadku obniżenie nastroju jest formą reakcji na chorobę podstawową – fibromialgię. Depresja jest dodatkowo czynnikiem, który zwiększa poziom odczuwania bólu. A zatem to koło pomiędzy bólem a obniżonym nastrojem się napędza.  

Leki przeciwdepresyjne na fibromialgię

Najważniejszym argumentem za bliskie związki fibromialgii z depresją może być jej leczenie. Nie przynoszą tu skutku leki stosowane w dolegliwościach bólowych w typowych chorobach reumatycznych: niesteroidowe leki przeciwzapalne, zmniejszające napięcie mięśni i leki przeciwbólowe. Natomiast najbardziej skutecznym leczeniem jest zastosowanie leków przeciwdepresyjnych. Dotyczy to trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych oraz SSRI – selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Czasem pomocna jest także psychoterapia oraz rehabilitacja ruchowa.  

Trudno jest jednoznacznie rozstrzygnąć, jaka jest zależność pomiędzy tymi chorobami. I nie są to zależności przesądzone, ponieważ można chorować na fibromialgię i nie odczuwać obniżonego nastroju, tak samo jak nie każdej depresji towarzyszą dolegliwości bólowe. Jednak niezależnie od tego leczenie jest jedno i jego podstawą są leki przeciwdepresyjne.

Bibliografia

Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
Pużyński S. Leki przeciwdepresyjne,     Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005, ISBN 83-85705-77-5
Möller H., Möller W., Rüther E., Nowoczesne leki przeciwdepresyjne, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-99-8