Lęk napadowy

Ludzie w toku rozwoju gatunkowego wykształcili wiele mechanizmów mających chronić jednostkę i grupę przed zagrożeniami zewnętrznymi. Bardzo ważnym elementem obronnym są emocje, szczególnie te, które pozwalają rozpoznawać niebezpieczeństwo i automatycznie reagować. Strach i lęk zwykle są bardzo pomocne w życiu, gdyż dają nam możliwość unikania szkodliwych sytuacji. Są jednak osoby, u których lęk zbytnio się nasilił, przez co wywołuje szereg problemów, które nie mają nic wspólnego z ochroną organizmu.

Czym jest lęk napadowy?

Zaburzenia lękowe, które mogą rozwinąć się u każdego człowieka, są poważnym problemem, który może degradować życie jednostki i jej najbliższego otoczenia. W przebiegu tych zaburzeń nasilony lęk powoduje wycofywanie się z życia, unikanie kontaktu z wyimaginowanym zagrożeniem oraz zamykanie się w bezpiecznym świecie zacisza domowego. Zaburzenia lękowe to cała grupa problemów, w którym głównym objawem jest nasilony lęk. W zależności od częstotliwości występowania tego objawu oraz innych specyficznych symptomów można podzielić je na kilka grup zaburzeń. W niektórych lęk towarzyszy człowiekowi przez cały czas, w innych ma on formę napadów lęku pojawiających się bez przyczyny lub też lęku, który jest wywoływany poprzez określone warunki otoczenia itp.

Lęk napadowy jest jednym z zaburzeń lękowych. W przebiegu tego zaburzenia lęk nasila się w pewnych okresach, wywołując zarówno ciężkie przeżycia psychiczne, jak i objawy somatyczne. Osoba cierpiąca na lęk napadowy zwykle nie jest w stanie sama określić przyczyn nasilania się lęku. Napady lęku są uciążliwą dolegliwością, która może prowadzić do trudności w normalnym funkcjonowaniu. Po kilku „atakach” może rozwinąć się tzw. lęk przed lękiem, czyli obawa przed wystąpieniem kolejnego napadu lęku, co w efekcie prowadzi do nasilania się objawów. Wiele osób nie zgłasza się od razu do lekarza lub szuka potwierdzenia objawów w wykonywanych ciągle badaniach laboratoryjnych. Problemy tego typu dotykają najczęściej osób, które przeżyły trudną i silnie stresującą sytuację, która wyzwoliła problemy emocjonalne. Cierpienie psychiczne i fizyczne, jakie mogą wywoływać nawracające napady lęku, może prowadzić do wycofywania się z aktywności i życia w ciągłej niepewności, kiedy pojawi się kolejny problem. Patologiczny lęk jest trudnym towarzyszem życiowym, mogącym wywoływać zaburzenia pracy organizmu, które wydają się spowodowane ciężką chorobą somatyczną.

Objawy somatyczne – zaburzenia funkcjonowania organizmu czy psychiki?

Ciało i umysł człowieka tworzą jedną całość i wzajemnie na siebie wpływają. Zmiany w funkcjonowaniu jednego z tych elementów niosą za sobą ogólnoustrojowe problemy. W przypadku zaburzeń lękowych problemy te dotyczą zarówno funkcjonowania psychicznego człowieka, jak i reakcji organizmu na te zmiany. Psychicznymi wyznacznikami lęku są: niepokój, rozdrażnienie, przeżywany stres, problemy w skupieniu się i racjonalnym myśleniu, ale również napięcie emocjonalne. Natomiast w sferze fizycznej lęk może objawiać się napięciem mięśniowym oraz dolegliwościami ze strony narządów wewnętrznych.

Objawy somatyczne towarzyszące zaburzeniom lękowym nie znajdują potwierdzenia w badaniach laboratoryjnych. Oznacza to, że nie mają podłoża biologicznego uszkodzenia czy choroby somatycznej. Jednak odczucia, jakie im towarzyszą, są dla osoby cierpiącej kolejnym elementem wzmagającym lęk, a tym samym objawy somatyczne. Do najbardziej charakterystycznych objawów somatycznych w lęku napadowym można zaliczyć tzw. kołatanie serca, czyli przyspieszone, nierówne bicie serca, które daje zarazem wrażenie poważnego problemu z układem krwionośnym, np. zbliżającego się zawału. Osoby doświadczające tego problemu nie mogą często zrozumieć, co się z nimi dzieje i dlaczego nie ma nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych. Leczenie somatyczne w takim przypadku nie jest wskazane, ponieważ nie zmienia stanu psychicznego pacjenta lub tylko zagłusza przyczyny powstawania problemu.

Metody stosowane w leczeniu lęku napadowego

Leczenie osoby cierpiącej na lęk napadowy należy rozpocząć od wizyty u lekarza psychiatry. Lekarz będzie mógł zdiagnozować problem i w razie dużego nasilenia objawów, zalecić leczenie farmakologiczne. Jednak ma ono na celu zmniejszenie odczuwanego lęku, wyciszenie i złagodzenie objawów somatycznych. Podstawową metodą leczenia zaburzeń lękowych, w tym lęku napadowego, jest psychoterapia. Psychoterapia jest procesem, podczas którego osoba cierpiąca na zaburzenia może pracować nad rozwiązywaniem problemów leżących u podstaw zaburzeń, szukać nowych możliwości radzenia sobie w ciężkich sytuacjach i utrwalać pozytywne schematy reagowania i zachowania. Form psychoterapii jest wiele i każdy znajdzie coś dla siebie. Warto zwrócić uwagę, że niektóre z nich są skuteczne, mimo że odbiegają od standardowego rozumienia terapii. Do takich metod należą nowoczesne sposoby terapii przy zastosowaniu specjalistycznej aparatury medycznej.

Neurofeedback jako metoda leczenia zaburzeń lękowych z lękiem napadowym

Neurofeedback jest jedną z możliwych metod pomagających przezwyciężać objawy napadów lęku. Lęk powstający w psychice ma swoje odzwierciedlenie w stanie fizycznym organizmu. Oddziałując na organizm, można również zmniejszać nasilenie psychicznych problemów. W tym celu stosuje się metodą neurofeedbacku, która pozwala poznawać pacjentowi swoje reakcje, zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Głębsze poznanie procesów funkcjonowania organizmu daje pacjentowi kontrolę nad własnymi reakcjami i przeżyciami.

Dzięki treningowi metodą neurofeedback można w komfortowych warunkach, pod okiem wykwalifikowanego terapeuty, pracować nad napadami lęku. Taki trening daje szansę na trwałe rozwiązanie problemu i utrwalenie pozytywnych wzorców zachowania się w przypadku narastających trudności. Pozwala to w przyszłości samodzielnie radzić sobie z problemami, w tym z napadami lęku, dzięki poznanym na treningu możliwościom reagowania i kontroli własnego ciała.

Bibliografia:

Bilikiewicz A., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4.
Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2.
Fajkowska M., Szymura B., LĘK: geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2.
Sidorowicz S., (red.), Psychiatria - praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8.