Narkotyki a depresja

Wszelkie używki oddziałują na organizm człowieka. Ich destrukcyjne działanie jest zależne od rodzaju przyjmowanego środka oraz jego ilości. Do grupy szczególnie niebezpiecznych używek należą narkotyki. Zażywanie narkotyków jest degradującym organizm działaniem, ponieważ używki te wpływają na całość funkcjonowania ciała i umysłu człowieka. Zażywanie narkotyków może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji, szczególnie do zmian w psychice. Jednym z poważnych zaburzeń, jakie mogą wystąpić w trakcie lub po odstawieniu narkotyków jest depresja.

Wpływ przyjmowania narkotyków na depresję

Narkotyki dzielą się na wiele grup, które różnią się między sobą składem chemicznym i oddziaływaniem na organizm. Oprócz oczekiwanych skutków zażywania narkotyków pojawia się także szereg niebezpiecznych dla zdrowia i życia zaburzeń. Przyjmowanie substancji psychoaktywnych ma dwojaki wpływ na depresję. Z jednej strony narkotyki mogą być czynnikiem wywołującym depresję lub zaburzenia depresyjne, które pojawiają się w trakcie zespołu abstynencyjnego. Z drugiej strony osoby już chore na depresję mogą stosować narkotyki, żeby poprawić sobie nastrój i funkcjonowanie.

Substancje psychoaktywne, które mają silny wpływ na organizm nazywane są narkotykami. Oprócz działań pożądanych (np. pobudzenia, czy euforii), zażywanie narkotyków wywołuje także szereg zaburzeń, które są efektem ubocznym ich działania. Zmiany, jakie zachodzą w układzie nerwowym oraz w psychice człowieka mogą stanowić przyczyny depresji. Najczęściej związane jest to z odstawieniem konkretnej substancji i powstaniem zespołu abstynencyjnego. Zespół ten to zaburzenia i dolegliwości charakterystyczne dla odstawienia danej substancji, świadczące o uzależnieniu człowieka od niej lub nadmiernym jej spożywaniu.

Warto podkreślić, że różne grupy takich substancji wywołują specyficzne dolegliwości w momencie zaprzestania przyjmowania substancji. W wielu przypadkach jednak dochodzi do obniżenia nastroju, problemów emocjonalnych oraz rozwinięcia się zaburzeń depresyjnych lub samej depresji.

Grupy substancji psychoaktywnych wywołujących stany depresyjne

Nadal nie wiadomo, czy to działanie samej substancji jest przyczyną powstawania depresji, czy raczej zażywanie narkotyków jest tylko czynnikiem ją wyzwalającym. Nadal nie można tego jasno określić. Jasne jest jednak, że występowanie zaburzeń depresyjnych jest charakterystyczne dla niektórych grup substancji psychoaktywnych. Zaliczyć do nich możemy stymulanty (amfetamina, kokaina), lotne rozpuszczalniki, leki uspokajające i nasenne.

Przyjmowanie stymulantów poprawia nastrój, wywołuje stany euforii oraz dodaje energii. Jednak odstawienie tych środków może wywołać zaburzenia depresyjne, które wymagają leczenia farmakologicznego. Takie zaburzenia psychiczne mogą pojawić się już po jednej dawce narkotyku. Najczęściej pojawiają się po długo trwających ciągach przyjmowania stymulantów. Mogą jednak występować nawet po długotrwałej abstynencji.

Lotne rozpuszczalniki to toksyczne substancje psychoaktywne, takie jak toluen, aceton lub podtlenek azotu. Przyjmowane są poprzez inhalację w różnej postaci (past, płynów lub gazów). Skutki zażywania tych narkotyków to zmiany świadomości i silne wyniszczenie organizmu. Stosowane są przede wszystkim przez dzieci, ponieważ są tanie i ogólnodostępne. Używanie ich prowadzi do nieodwracalnych zmian w mózgu oraz degradacji organizmu. W momencie odstawienia można zaobserwować charakterystyczne dla depresji zaburzenia: obniżenie nastroju, niepokój, zaburzenia lękowe oraz zaburzenia snu.

Objawy te nie wymagają leczenia farmakologicznego i samoistnie ustępują po kilku dniach.
Leki nasenne oraz uspokajające wydawane są na receptę, po wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Jednak istnieje wiele możliwości zdobycia tych substancji psychoaktywnych bez większych wskazań zdrowotnych. Nadużywanie tych leków prowadzi do zwiększenia tolerancji oraz uzależnienia się. Do najgroźniejszych powikłań przyjmowania tych leków należą stany depresyjne i dysforyczne. Charakteryzują się zaburzeniami nastroju, nasileniem problemów ze snem oraz stanami lękowymi.

Rozwój depresji a przyjmowanie substancji psychoaktywnych

Częstym problemem w chorobach psychicznych jest stosowanie przez chorych substancji psychoaktywnych, które ich zdaniem mają na celu poprawę ich stanu psychicznego. Chorzy stosują różnego rodzaju środki pobudzające lub wyciszające, które mają im pomóc w ustabilizowaniu nastroju i sprawniejszym funkcjonowaniu.

W depresji problemem jest stosowanie środków stymulujących i poprawiających nastrój. Osoby w depresji chcą polepszyć samopoczucie i zwiększyć swoje możliwości, stosując takie substancje psychoaktywne, jak: kofeina, amfetamina, kokaina oraz alkohol. Mają one pomóc przezwyciężyć depresję bez pomocy lekarza i psychologa. Chorzy, traktujący depresję wyłącznie jako stan umysłu, starają się leczyć siebie na swój własny sposób. Jednak takie działania mogą prowadzić do uzależnienia i pogorszenia się stanu chorego. Odstawienie tych substancji powoduje pogłębianie się choroby i nasilenie dolegliwości.

Bibliografia

Jurczyński Z. Narkomania. Podręcznik dla nauczycieli, wychowawców i rodziców, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3898-9
Robson P. Narkotyki, Medycyna Praktyczna, Kraków 1997, ISBN 83-86657-32-4
Wanat W. Narkotyki i narkomania, Iskry, Warszawa 2006, ISBN 83-244-0009-5
Heitzman J. (red.), DEPRESJA - odpowiedzi na pytania, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-22-4