Problemy z narkotykami a depresja

Sprowadzone do Stanów Zjednoczonych z Meksyku, przez harwardzkiego psychologa Timothego Lear’ego narkotyki, zadomowiły się na dobre w społeczeństwach XX i XXI wieku. W obecnej chwili są dużym problemem społecznym i zdrowotnym wielu państw i narodów. Coraz łatwiej dostępne, pochłaniają coraz młodsze ofiary. Nie każdy wie, że istnieje wyraźna zależność między zażywaniem narkotyków a depresją.
 

Problemy z narkotykami

Narkotyki, inaczej środki odurzające, uzależniają psychicznie i fizycznie po krótkim czasie zażywania. W szerokiej gamie środków narkotycznych, każdy może znaleźć coś dla siebie – w zależności od potrzeby i nastroju. Można wyróżnić środki:

• rozładowujące,
• psychotropowe,
• pobudzające,
• halucynogenne,
• odurzające,
• podniecające,
• alkohole etylowe i rozpuszczalniki.

Ludzie, którzy zaczynają eksperymentować z narkotykami, nie zdają sobie sprawy, że iluzja trwa krótko, a każde kolejne przebudzenie jest coraz bardziej bolesne. Ci, którzy zaczynają, nie wiedzą, lub nie chcą wiedzieć, że narkomanem pozostaje się do końca życia, nawet nie biorąc już środków odurzających. Wyzwolenie się z uzależnienia jest ogromnym przedsięwzięciem. Nieużywanie środków narkotycznych po zakończeniu leczenia nie jest automatyczne ani naturalne, łatwe, ani proste. Jest wielu nastolatków i młodych dorosłych, którym udaje się za pierwszym razem. Pozostają zdrowi i „czyści”. Powoli układają sobie w sensowny sposób życie.

Niestety są również tacy, którzy podejmują leczenie ponownie, a nawet wielokrotnie. Terapię przechodzą sami uzależnieni jak i ich rodziny. Narkomani, którzy pragną zerwać z nałogiem, przechodzą przez terapię indywidualną i grupową, terapię pracą, często wyjeżdżają na obozy terapeutyczne. Sztab ludzi – lekarze, pielęgniarki, psycholodzy, pedagodzy, wolontariusze i inni, pracują z każdym uzależnionym. Uczą aktywnie i wartościowo spędzać czas, uczą jak żyć bez narkotyku. Starają się przywrócić jednostkę społeczeństwu. Każdy chory, bo uzależnienie to bardzo złożona choroba, musi nauczyć się żyć od nowa, zacząć wszystko od początku, dźwigając bagaż trudnych i bolesnych doświadczeń. Nie wszystkim udaje się przekroczyć granicę pomiędzy uzależnieniem a zwykłym życiem. Niekiedy nawet po terapii wracają do nałogu i najczęściej umierają po przedawkowaniu lub popełniają samobójstwo.

Powody przyjmowania narkotyków

Dlaczego ludzie, a przede wszystkim młodzież, sięga po środki odurzające? Co jest determinantem tak destrukcyjnych zachowań? Na pierwszym miejscu jest skompensowanie sobie braków życiowych, pozbycie się bólu, strachu czy problemów. Nie są to jednak jedyne przyczyny, dla których ludzie przyjmują narkotyki. Niektórych ludzi popycha ku temu ciekawość i chęć podjęcia ryzyka. Czasami sięgają po zakazane substancje dlatego, bo inni tak robią. Dla niektórych narkotyki są przepustką do akceptacji jakiejś określonej grupy, albo uniezależnieniem się od rodziców. Narkotyki mogą być sposobem na przezwyciężenie nieśmiałości, uniknięcie podejmowania decyzji, radzenia sobie z nudą – albo środkiem, pozwalającym odmiennie postrzegać świat. Generalnie jednak poszukuje się przyczyn używania narkotyków przez młodzież w niezaspokojonych potrzebach psychicznych, społecznych i duchowych. Brak akceptacji przez rodziców i innych bliskich dorosłych, brak przyjaciół, znajomych, chłopaka/dziewczyny, zderzenie się wyobrażeń o świecie dorosłych z rzeczywistością, to również częste przyczyny sięgania po narkotyki.

Nie tylko trudności z samym sobą, czy kontakty z innymi ludźmi, mogą być przyczyną narkomanii. Młodzi ludzie buntują się przeciw dorosłym, dlatego odrzucają substancje używane przez nich, takie jak kawa, papierosy, alkohol i gloryfikują narkotyki. Motyw mobilizacyjny spełniają środki pobudzające: amfetamina, kokaina czy nikotyna. Dość często sięgają po nie maturzyści czy studenci w czasie sesji egzaminacyjnej – „pomagają” im w wytężonej pracy. Dość ważnym elementem sięgania po narkotyki jest chęć przynależności do grupy lub identyfikacji z idolem. I niekoniecznie musi to być gwiazda filmowa, piosenkarz czy sportowiec, choć istnieje dość duża grupa ludzi sławnych, którzy umierają z przedawkowania, lub którzy traktują ośrodki leczenia uzależnień jak modne uzdrowiska.

Kolejnym powodem popularności narkotyków jest ich ogólna dostępność. Na porządku dziennym są spotkania, zabawy na których nastolatki palą marihuanę/trawkę, lub biorą coś „mocniejszego”. Nie traktują tego poważnie i żaden z młodych ludzi nie widzi w tym problemu narkomanii. Kluczem do uzależnień wśród ludzi jest przyjemność, a nie ból, obecne doznania, a nie późniejsze leczenie.

Depresja a problemy z narkotykami

Jak już wcześniej wspomniałam, ból, samotność i poczucie niezrozumienia, może być przyczyną depresji. Ta z kolei, może pchnąć cierpiącego człowieka w stronę narkotyków, które podnoszą znacznie nastrój. Przyjemne doznania niestety mijają, a powrót do rzeczywistości jest bardzo bolesny. To prowadzi z reguły do kolejnego sięgnięcia po narkotyki. Narkoman funkcjonuje wtedy pomiędzy stanem euforii (podczas zażycia środków psychoaktywnych), a stanem depresji (gdy działanie narkotyku minie). Wtedy oczywiście człowiek chce sobie znowu poprawić nastrój, gdyż już nie potrafi radzić sobie z depresją. Takie poczucie bezradności i „zamkniętego koła” również powoduje nasilenie się zaburzeń nastroju. Jak widać więc, depresja może być przyczyną sięgania po narkotyki, ale również jest skutkiem ich zażywania. Długotrwałe stany depresyjne, mogą prowadzić do pojawienia się, lub nasilenia myśli i tendencji suicydalnych (samobójczych). Często osoba zażywająca narkotyki, nie jest już w stanie żyć w otaczającej go rzeczywistości, dlatego ucieka w nałóg. Już sama depresja jest bardzo niszcząca dla człowieka i jego funkcjonowania, natomiast gdy jest ona powiązana z uzależnieniem od narkotyków, stany obniżonego nastroju są o wiele głębsze. Około 40% ludzi cierpiących na to zaburzenie nastroju, miewa myśli samobójcze.

Narkomania - leczenie

Koniecznością wydaje się być walka z mitem, że uzależnienie można wyleczyć w ciągu kilku – dwóch, trzech - miesięcy. Chodzi o pewne tendencje, które zmierzają do skrócenia procesu terapii. Według wielu badaczy i praktyków, nie jest możliwe osiągnięcie zadowalających efektów terapii uzależnień w czasie krótszym, niż rok, nie przechodząc wszystkich faz procesu terapeutycznego:

• Fazy określenia formy i stopnia uzależnienia,
• Fazy przyjęcia celów i ich hierarchizacji,
• Fazy zastosowania adekwatnych środków,
• Fazy weryfikacji,
• Fazy utrwalenia wyników,
• Fazy katamnezy.

Badania pokazują, że młodzież nie zdaje sobie sprawy z powagi zjawiska narkomanii.

Błędne przekonania o zażywaniu narkotyków

Młodzi ludzie często uważają, że:

• palone narkotyki są słabsze niż te, które zażywa się w inny sposób;
• nie można się uzależnić, kiedy ma się silny charakter i kiedy bierze się niezbyt regularnie;
• jest wiele narkotyków bezpiecznych, ponieważ prawie wszyscy je zażywają, np. marihuana czy amfetamina itp.

W Polsce długo problem uzależnienia od narkotyków był lekceważony, niedoceniony. Niestety, w ostatnich latach ujawnił się jego rozmiar. Populacja młodzieży, jest nim najbardziej zagrożona, ponieważ jak wykazały badania, niewiele wie o zgubnym i niszczącym działaniu narkotyków i jest nieświadoma wielu niebezpieczeństw. By zmienić tę sytuację, należy przede wszystkim wprowadzić do szkół programy profilaktyczne, by jak najbardziej zminimalizować istniejące zagrożenie.

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:Standardowy; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;}

Bibliografia

Woronowicz B. Bez tajemnic. O uzależnieniach i ich leczeniu, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2001, ISBN 83-85705-55-4
Robson P. Narkotyki, Medycyna Praktyczna, Kraków 1997, ISBN 83-86657-32-4
Kramer P. Czym jest depresja, REBIS, Poznań 2007, ISBN 83-7301-775-7
Hammen C. DEPRESJA - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-37-3