Przyczyny depresji poporodowej

Depresja poporodowa dotyka znaczny odsetek kobiet. Rozwija się do ok. 12 miesiąca po porodzie. Jej objawy są trwałe, nasilają się i nie ustępują samoistnie po krótkim czasie. Ten rodzaj depresji silnie wpływa na życie całej rodziny, ale przede wszystkim na sytuację samej chorej. Oprócz problemów z noworodkiem dochodzą jeszcze problemy związane z rozwijającą się chorobą. Naukowcy i lekarze nie są do końca zgodni, co wywołuje depresję poporodową. Głównymi czynnikami mogącymi wywołać tę chorobę są czynniki biologiczne i biochemiczne, społeczne oraz cechy psychiczne.

Depresja poporodowa - z czego wynika?

Czynniki biologiczne i biochemiczne związane są z budową oraz pracą ośrodkowego układu nerwowego. Prawidłowe funkcjonowanie tego systemu jest zależne w dużej mierze od odpowiedniego poziomu hormonów oraz neurotransmiterów. Zarówno hormony, jak i neurotransmitery wpływają na sprawność układu nerwowego, a co za tym idzie – na pracę całego organizmu. Nawet niewielkie zmiany w tym systemie mogą powodować zmianę zachowania czy pracy poszczególnych organów. Dlatego też jednej z przyczyn depresji dopatruje się właśnie w działaniu tych substancji. Kiedy następują niedobory lub nadmiar pewnych substancji w mózgu, jego praca również ulega zmianie.

Psychika i jej rola w depresji

Psychika jest bardzo ważnym wyznacznikiem zdrowia. Umiejętne radzenie sobie w trudnych sytuacjach, odbieranie i dawanie wsparcia a także szukanie otwarcie się na oferowaną pomoc są czynnikami, które pozwalają lepiej radzić sobie z trudnymi problemami. Także elastyczność w dostosowywaniu się do nowych sytuacji ma bardzo duże znaczenie. Jeśli kobieta potrafi szybko i sprawnie zaadaptować się do nowych warunków, tj. ciąża czy opieka nad małym dzieckiem, to łatwiej poradzi sobie z narastającymi w tej sytuacji problemami i trudnościami. Psychika jest zatem jednym z najważniejszych czynników pozwalających na sprawne radzenie sobie z trudnymi sytuacjami. Kobiety, których ten system radzenia sobie jest mniej sprawny znajdują się w grupie ryzyka rozwinięcia się depresji poporodowej. Cechy psychiczne mają wpływ na rozwój tego zaburzenia depresyjnego. Każda kobieta ma indywidualną strukturę osobowości, która składa się z różnego natężenia podobnych dla wszystkich ludzi cech. U niektórych układ natężenia poszczególnych cech może wpływać na rozwój depresji poporodowej.

W grupie ryzyka znajdują się kobiety, które zwykle czują się osamotnione, mają niską samoocenę, często się obwiniają. Także czarnowidztwo, negatywizm, szczególnie w postrzeganiu rzeczywistości oraz zamartwianie się mogą wpływać na rozwój depresji poporodowej. Duże znaczenie mają także wcześniejsze doświadczenie, nie tylko te z wczesnego dzieciństwa, ale z całego życia. Trudny kontakt z matką, problemy rodzinne, problemy w małżeństwie, czy ciężkie przeżycia mają wpływ na psychikę i powodują, ze taka osoba może być bardziej narażona na zaburzenia nastroju.

Wpływają na to silnie także wcześniejsze przeżycia związane z ciążą i macierzyństwem. Do głównych należy utrata dziecka, problemy związane z zajściem w ciążę, trudny przebieg ciąży. Także niechciana ciąża może silnie oddziaływać na późniejsze samopoczucie matki. Należy również ująć w tej grupie kobiety odczuwające lęk związany z różnymi aspektami ciąży oraz macierzyństwa. Kobieta może nie czuć się gotowa na zostanie matką, bać się, że jej dziecko urodzi się upośledzone lub w trakcie ciąży coś mu się stanie, może również odczuwać strach przed niespełnieniem się w roli matki. Czynnikami, które mogą również powodować rozwinięcie się depresji są niedojrzałość emocjonalna oraz wcześniejsze epizody (epizod) depresji.

Depresja poporodowa a wsparcie bliskich

Sytuacja zewnętrzna, w jakiej znajduje się kobieta, jej najbliższe otoczenie, również wpływają na stan zdrowia. Jeżeli sytuacja socjoekonomiczna jest dobra, kobieta ma zapewnione dogodne warunki bytowe oraz zaspokojoną potrzebę bezpieczeństwa, to będzie lepiej znosić trudne sytuacje oraz radzić sobie z problemami. Wiele jest wyznaczników zarówno statusu materialnego, jak i pozycji społecznej. Dlatego też można wymienić takie czynniki związane z oddziaływaniem społecznym i statusem materialnym, które w większym stopniu mogą wpływać na rozwój u kobiet depresji po porodzie.

Do przyczyn społecznych należą te, które związane są z najbliższym otoczeniem kobiety, dotyczą jej relacji z innymi osobami oraz ogólnej sytuacji życiowej. Przede wszystkim ważne jest, czy kobieta ma wsparcie w partnerze oraz innych osobach bliskich. Ciąża jest bardzo wymagającym okresem dla kobiety, potrzebuje wtedy pomocy, opieki i bezpieczeństwa. Takie potrzeby może zaspokoić jej najbliższe otoczenie starając się, by mogła czuć się komfortowo. Sytuacja kobiety bez takiej opieki i wsparcia jest bardzo trudna. W pierwszych miesiącach dziecko jest całkowicie zależne od matki, dlatego tak ważna jest pomoc innych osób. Kobiety odczuwają w tym czasie przemęczenie, nie mają dla siebie czasu, zapewniając dziecku zaspokojenie jego potrzeb. Dlatego bliskość innych osób oraz ich działanie na rzecz kobiety wpływa na poprawę jej samopoczucia.

Natomiast kobiety bez takiego wsparcia i pomocy mają wiele problemów, ich sytuacja jest trudna, co sprzyja rozwijaniu się zaburzeń oraz może nasilać ich objawy. Wpływ na powstawanie depresji poporodowej może mieć również sytuacja materialna kobiety. Kiedy jej zarobki są niskie, nie ma pracy, a sytuacja mieszkaniowa daje wiele do życzenia, taka kobieta tym bardziej narażona jest na obniżenie nastroju i rozwój poważnych zaburzeń. Czynniki takie silnie oddziałują na psychikę kobiety i powodują w niej zmiany.

Podłoże zaburzeń afektywnych nie zostało jeszcze do końca poznane, dlatego nie można mówić konkretnie o czynnikach, które je wywołują. Podobnie jest z depresją poporodową. Wymienione powyżej czynniki są tylko wskaźnikami grup ryzyka, gdzie depresja poporodowa częściej się pojawiała. Tak jak większość chorób psychicznych, również depresja poporodowa jest zależna od indywidualnych predyspozycji. Rozwój depresji poporodowej może być spowodowany nie jednym czynnikiem, ale odpowiednim ich układem. Wszystkie powyższe czynniki mogą predestynować kobiety do rozwijania się u nich depresji po porodzie. Każdej kobiety, bez względu na to czy znajduje się w grupie ryzyka, czy nie, może dotknąć problem depresji poporodowej. Dlatego tak ważna jest opieka nad tymi kobietami, odpowiednie leczenie oraz zaspokajanie ich potrzeb. Opieka nad dzieckiem może być czasem radości i szczęścia, jednak należy zadbać o stan psychiczny nie tylko maluszka, ale również jego matki.


Bibliografia

Meder J. Problemy zdrowia psychicznego kobiet, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2003, ISBN 83-86826-85-1
Bielawska-Batorowicz E. Psychologiczne aspekty prokreacji, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 2006, ISBN 83-7164-464-1
Krzyżowski J. Trudne problemy w praktyce psychiatrycznej,     Medyk, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89745-18-7
Koszewska I. O depresji w ciąży i po porodzie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-3844-6