Rodzaje i przyczyny depresji

Według klasyfikacji ICD-10 (International Classification of Diseases), która ujednolica podział jednostek chorobowych tak, aby na całym świecie istniał ten sam system ich opisu, epizody depresyjne podzielono w zależności intensywności poszczególnych objawów.

Wyróżniono w ten sposób depresje:

• łagodne (podstawowe objawy depresji o niewielkim nasileniu),
• umiarkowane (podstawowe objawy depresji o nasileniu średnim, zniechęcenie do życia, wyraźne obniżenie funkcjonowania społecznego i zawodowego),
• ciężkie bez objawów psychotycznych (dominują przygnębienie, znaczne spowolnienie psychoruchowe, niekiedy lęk, częste myśli i tendencje samobójcze, niezdolność do funkcjonowania społecznego i zawodowego),
• ciężkie z objawami psychotycznymi (wszystkie powyższe oraz urojenia grzeszności, winy i kary, hipochondryczne, omamy słuchowe, zahamowanie ruchowe aż do osłupienia).

W uproszczeniu można powiedzieć, że depresja ma tyle rodzajów, ile jest jej możliwych przyczyn. Aby ułatwić zrozumienie mechanizmów indukujących wystąpienie depresji, wprowadzono następujący podział, w zależności od przyczyny zaburzenia:

• depresja endogenna i reaktywna (psychogenne),
• depresja pierwotna lub wtórna, czyli występujące w przebiegu innych schorzeń, także psychicznych (uzależnienia) lub jako wynik działania stosowanych leków (depresja jatrogenna) albo nieświadome narażanie na substancje psychoaktywne,
• depresja w przebiegu choroby jedno- lub dwubiegunowej.

Depresja endogenna ma swoje źródło w zaburzeniach przekaźnictwa w mózgu. Szczególną rolę przypisuje się takim substancjom, jak noradrenalina i serotonina, których niedobór powoduje obniżenia odpowiednio napędu i nastroju. Depresja reaktywna powstaje w odpowiedzi na doznanie silnego urazu psychicznego, który odmienia życie pacjenta i burzy dotychczasowy porządek jego świata.

Źródłem depresji mogą być także zaburzenia układowe lub przyjmowane przewlekle leki. Zarówno schorzenia wątroby, jak i problemy hormonalne mogą być przyczyną depresji. Na szczególną uwagę zasługuje choroba niedokrwienna serca. Problem niewydolności układu krążenia ciągle narasta. Depresja dotyka około 15-23 proc. osób z niewydolnością serca. Podobna sytuacja występuje u pacjentów z chorobą wieńcową, zwłaszcza u tych, którzy przebyli zawał mięśnia sercowego.
Przyczyny depresji często są mieszane. Choroby somatyczne sprzyjają przygnębieniu, a depresja pogarsza rokowanie. Do mieszanego rodzaju można zaliczyć depresję sezonową oraz depresję poporodową, w których rolę odgrywają zarówno czynniki psychiczne, jak i zaburzenia hormonalne.

Depresja może także występować jako element choroby w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, dawniej zwanych chorobą maniakalno-depresyjną. Wtedy przygnębienie i apatia przeplatają się z okresami nienaturalnie intensywnej aktywności i euforii.