Stres a depresja

Stres jest nieodłącznym elementem życia człowieka. Jest to reakcja organizmu na trudną lub nową sytuację, która wymaga zaadaptowania się do zmieniających się warunków, zarówno zewnętrznych, jak i psychicznych. Każdy człowiek ma własne sposoby radzenia sobie ze stresem, ale czasem ich skuteczność jest niewystarczająca. Wtedy stres może stać się przyczyną wielu dolegliwości psychosomatycznych, a jedną z najpoważniejszych chorób wywoływanych właśnie przez życie w stresie, jest depresja.

Czym grozi długotrwały stres?

Narażenie się na długotrwały lub intensywny stres jest bardzo wyczerpujące dla organizmu. W wyniku działania stresu może dochodzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Wraz z problemami psychicznymi pojawiają się także zaburzenia somatyczne. Organizm jest coraz bardziej osłabiony, spada odporność. Narastanie napięcia emocjonalnego oraz problemy z zaadaptowaniem się do takiej sytuacji wpływają na pogarszanie się samopoczucia oraz powstawanie zaburzeń psychicznych. W okresach przeżywania nasilonego stresu mogą występować również zmiany w zachowaniu się człowieka, np.:

• agresja,
• nadpobudliwość,
• niecierpliwość,
• wycofanie i apatia,
• depresja.

Stres a depresja

Sytuacje stresowe mogą być powodem dolegliwości psychosomatycznych, w tym także przyczyną depresji. Stres jest czynnikiem wyzwalającym depresję. Negatywny wpływ sytuacji stresowych polega przede wszystkim na wywoływaniu stanów długotrwałego napięcia emocjonalnego. Duże natężenie emocji oraz częste powtarzanie się ich może doprowadzić w efekcie do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Zagrożenie jest tym większe, gdy emocje te nie są rozładowywane, tylko tłumione. Do sytuacji najczęściej prowadzących do rozwoju zaburzeń można zaliczyć:

• konflikty,
• narastającą frustrację oraz tłumienie gniewu,
• lęk przed odtrąceniem oraz osamotnieniem,
• sytuacje, które wywołują poczucie beznadziejności i bezradności.

Pogorszenie nastroju w takich momentach może doprowadzić do pogłębiania się zaburzeń i rozwoju depresji. Stres wywołuje bardzo silne poczucie niepokoju związane z obniżeniem nastroju oraz stanami przygnębienia. Kiedy stan taki jest spowodowany traumatycznym wydarzeniem życiowym, to można traktować go jako objaw rozwijającej się depresji. Do poczucia przygnębienia mogą dołączyć dalsze depresyjne objawy:

• smutek,
• poczucie pustki,
• poczucie beznadziejności,
• obniżenie motywacji do działania oraz zainteresowań,
• pesymistyczne oceny (zarówno świata, jak i siebie),
• wycofanie i izolacja,
• zaburzenia zachowanie i funkcjonowania – zaburzenia snu i apetytu, spadek energii oraz płaczliwość.

W sytuacjach stresujących objawy depresji oraz spadek nastroju mogą mieć różne natężenie. Czasem są to jedynie objawy przypominające spadek nastroju, u niektórych osób rozwija się jednak ciężki stan depresyjny. Osoby takie wymagają specjalistycznej opieki. Depresja pojawiająca się w wyniku działania stresu wpływa także na powstawanie chorób somatycznych. Rozwój depresji w momencie trudnych wydarzeń życiowych, np. śmierci bliskiej osoby, rozwodu, utraty pracy czy zmiany sytuacji materialnej, może być przyczyną pojawienia się także innych dolegliwości. Jednak nie u wszystkich osób, które przeżyły silny stres rozwija się depresja. Osoby, które poradziły sobie ze stresem i nie rozwinęły się u nich zaburzenia depresyjne mają mniejszą skłonność do zapadalności na choroby związane ze działaniem stresu.

Sposoby radzenia sobie ze stresem

Reakcje ludzi na sytuacje stresowe są indywidualną sprawą. Każdy człowiek posiada pewne wrodzone mechanizmy adaptacyjne, które mają mu zapewnić możliwość poradzenia sobie w  sytuacjach stresowych. Jednak sposoby radzenia sobie ze stresem każdy człowiek wypracowuje samodzielnie na podstawie swoich wcześniejszych doświadczeń, cech osobowościowych oraz możliwości organizmu. Rozwój depresji u niektórych osób może być spowodowany niską skutecznością ich indywidualnych sposobów radzenia sobie ze stresem oraz z ich predyspozycjami do zachorowania na tę chorobę.

Warto podkreślić fakt, że w trudnych sytuacjach bardzo istotne jest wsparcie bliskich osób. Możliwość znalezienia pomocy i zrozumienia u bliskich osób (rodziny, przyjaciół), daje szansę na sprawniejsze i bardziej efektywne radzenie sobie ze stresem. Dzięki pomocy otoczenia można ograniczyć negatywne skutki oddziaływania stresu na organizm człowieka.


Bibliografia

Uszyński M. Stres i antystres - patomechanizm i skutki zdrowotne, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-43-8
Habrat-Pragłowska E., Koszewska I., O depresji, o manii, o nawracających zaburzeniach nastroju, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2796-9
Rybakowski J. Oblicza choroby maniakalno-depresyjnej, Termedia, Poznań 2009, ISBN 978-83-89825-28-5
Briers S. Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce, Samo Sedno, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62482-37-5