Telefony zaufania

Osoba chora na depresję niewątpliwie potrzebuje pomocy. Jedną z form takiej pomocy jest możliwość korzystania z telefonów zaufania. Telefony zaufania dają możliwość uzyskania szybkiej pomocy. Dużą zaletą tej formy pomocy w depresji jest również anonimowość. Często łatwiej jest porozmawiać o swoich problemach z kimś zupełnie dla nas obcym. Telefon zaufania wspiera w depresji, obiektywnie informuje i pomaga osobom w depresji.
 

Jak działa telefon zaufania?

U podstaw pomagania przez telefon leży przekonanie, że człowiek ma siłę, aby poradzić sobie ze swoimi problemami To, co najbardziej pomocne znajduje się w nim, należy tylko to aktywować, uruchomić, ujawnić. Człowiek potrzebuje przestrzeni, w której poczuje się autonomiczny i odpowiedzialny za siebie, w której odszuka tkwiące w nim, oraz w jego otoczeniu umożliwiające przezwyciężenie trudności. Przestrzeń tę współtworzy dyżurny telefonu zaufania. Jest to przestrzeń, w której człowiek otrzymuje czas, uwagę, zrozumienie. Otrzymuje też wysłuchanie.

Dzwoniący ma okazję opowiedzieć o tym, co go trapi. Rozwijając opowieść może uwolnić się od emocji, które utrudniają intelektualną analizę problemu. W trakcie rozmowy uzyskuje też informację, że jest osobą wartościową, jest w stanie poradzić sobie z problemem, a gdy sama sobie nie radzi, zasługuje na pomoc innych. Może też uzyskać informacje pomocne dla rozwiązania problemu.

Można wyróżnić cztery zasadnicze funkcje, jakie pełni telefon zaufania w pomaganiu osobom chorym na depresję:

Wsparcie w depresji

Telefon zaufania ma stwarzać osobie zgłaszającej się po pomoc możliwość, by w życzliwym, bezpiecznym i anonimowym kontakcie powierzyła komuś kłębiące się w niej emocje, niezależnie od tego, z czym są związane. Fundamentalna  zasada telefonu zaufania głosi, że możliwość wypowiedzenia się w ważnych i trudnych dla siebie sprawach powinna być dostępna każdemu dzwoniącemu, całodobowo, w warunkach anonimowości i dyskrecji.

Tego typu pomoc telefoniczna opiera się na założeniu, że klient dzwoni z deficytem "pojemności emocjonalnej", tzn. z trudnością "pomieszczenia" w sobie i wytrzymania emocji, które przeżywa. Pomoc polega więc na aktywnym, wspierającym słuchaniu.

Życzliwa rada

Dyżurny telefonu pomaga klientowi w rozpoznaniu i nazwaniu trudności, analizowaniu możliwych dla klienta sposobów postępowania w tej sytuacji, szukaniu oparcia w sobie i najbliższym otoczeniu itp.

Tego typu działanie opiera się na założeniu, że klient dzwoni przede wszystkim 
z deficytem rozpoznania własnego potencjału do zmiany, trudnościami w ocenie sytuacji 
i planowaniu działań. Pomoc telefoniczna polega więc na mobilizowaniu odpowiedzialności 
i zasobów klienta w jego trudnej sytuacji. To, że dyżurny podczas rozmowy ma podtrzymywać odpowiedzialność klienta za pomoc sobie, oznacza rozpoznanie, co w sytuacji klienta jest możliwe do zrobienia dla niego samego i przez niego samego. Odpowiedzialność jest więc niejako przeciwieństwem biernej zależności. Nie oznacza to, że klient ma rozwiązać swój problem całkiem sam. Ma raczej przyjąć postawę aktywną w jego rozwiązaniu (w przeciwnym razie może nadal trwać w impasie).

Przejawem takiej odpowiedzialności za siebie, może być zwrócenie się do innych osób (lekarza, psychoterapeuty, pedagoga, rodzica, grupy wsparcia itp.), która może lepiej pomóc niż dyżurny telefonu. Warto podkreślić, że podtrzymywanie odpowiedzialności klienta, nie ma nic wspólnego z obwinianiem go ("sam jesteś za to odpowiedzialny").

Obiektywne informowanie

Jest to dostarczanie wiedzy o problemie (charakter problemu zależy od specyfiki telefonu), dawanie wskazówek co do sposobów pokonania trudności, udzielanie informacji o miejscach, gdzie można uzyskać pomoc, o procedurach, jakie trzeba podjąć itd. 

Tego typu działanie opiera się na założeniu, że klient dzwoni przede wszystkim z deficytem informacji i wiedzy. Pomoc telefoniczna polega głównie na dostarczeniu mu brakującej wiedzy czy informacji. 

Interwencja

Pomoc osobie w depresji polega również na uruchomieniu działań kryzysowych wobec niej. Jeśli klient znalazł się w trudnym położeniu, np. na skutek próby samobójczej, rozwoju choroby psychicznej, oznacza to konieczność kontaktu i współpracy z odpowiednimi placówkami (np. pogotowiem ratunkowym, szpitalem, pogotowiem opiekuńczym itp.). Może także oznaczać współpracę z zespołem, który uda się z interwencją.

Dyżurny telefonu uruchamia proces pomagania klientowi, który sam ma ograniczone możliwości (zewnętrzne lub wewnętrzne) pomocy samemu sobie, oraz pilotuje sprawę klienta do czasu przejęcia jej przez specjalistyczne placówki.

Tego typu działanie opiera się na założeniu, że klient dzwoni przede wszystkim 
z deficytem sił i możliwości działania. Pomoc telefoniczna jest wtedy wstępem do interwencji kryzysowej.

Telefon zaufania – pomoc w depresji

Warto podkreślić, że rozmowy prowadzone w ramach telefonu zaufania są bezpłatne, niezależnie od tego, z jakiej sieci wykonywane jest połączenie. Można dzwonić z każdego miejsca w Polsce, zarówno z telefonu stacjonarnego, jak i komórkowego. Czas rozmowy jest nieograniczony. Osoby dzwoniące mają prawo do zachowania anonimowości. Specjaliści udzielają przeżywającym trudności wsparcia, a w razie potrzeby mogą także skierować do specjalisty. Chorzy na depresję oraz ich rodziny mogą tam znaleźć pomoc i wsparcie.

Specjaliści w trakcie rozmów zadają pytania otwarte, zostawiając tym samym osobie zgłaszającej się po pomoc możliwość wybrania i przedstawienia tych informacji, które wydają się jej ważne. Inaczej, gdy osoby chore na depresję są małomówne, zrezygnowane, będące w depresyjnym nastroju lub niepewne, czy w ogóle chcą rozmawiać. Specjaliści zadają wówczas kilka pytań zamkniętych, co pozwala przełamać pierwsze lody i zachęcić osoby zwracające się o pomoc do rozmowy.

Antydepresyjny telefon zaufania

Funkcjonuje już antydepresyjny telefon zaufania, przy którym dyżurują specjaliści od leczenia depresji. Udzielają porad, wspierają chorych i ich rodziny. Telefon jest skierowany do osób, które podejrzewają, że mogą mieć depresję. W trakcie rozmowy dowiedzą się, co 
w tej sytuacji mogą i powinni zrobić. Warto, aby taką formę pomocy rozważyły osoby, które wiedzą, że chorują na depresję, lecz nadal mają opory przed pójściem do specjalisty. Być może rozmowa z ekspertem pomoże im podjąć leczenie. Z telefonu zaufania mogą także skorzystać osoby, które są w trakcie leczenia, a mają pytania, których nie zadali lekarzowi prowadzącemu, a także bliscy chorych na depresję.

Literatura:
Murawska A., Towarzyszenie człowiekowi w telefonie zaufania, Fundacja „Dom Rodzinny”.
Jaroszewska M. (2001), Telefon zaufania dla dzieci, Niebieska Linia, nr 1.