„Wciąż przeżywam skutki wypadku samochodowego…” – reakcja na ciężki stres

Każdy człowiek narażony jest na stres. Rozwój społeczny i technologiczny spowodował, że z jednej strony nasze życie jest wygodne i bezpieczne, ale z drugiej − pełne wyzwań i problemów. Stres towarzyszy nam od najwcześniejszych lat życia. W umiarkowanych ilościach pozwala sprawnie funkcjonować, szybko podejmować decyzje i działać skutecznie, nawet w niesprzyjających warunkach. Jednak bywa i tak, że w wyniku ciężkich życiowych doświadczeń, które wywołują silny stres, życie człowieka zmienia się w koszmar.

Stres w życiu człowieka

W ciągu życia niejednokrotnie przeżywamy chwile, które powodują, że odczuwamy stres. Takie uczucie napięcia i mobilizacji jest potrzebne, by móc sobie radzić w sytuacjach kryzysowych, które wymagają szybkiego decydowania. Umiarkowany stres, wynikający z wyzwań życia zawodowego czy rodzinnego, wspomaga nasze działania i pozwala działać wydajniej. Jest także niezbędny w sytuacjach zagrożenia, kiedy człowiek nie ma czasu na myślenie i zastanawianie się, którą opcję wybrać.

W obecnym świecie stres ze sprzymierzeńca coraz częściej staje się wrogiem. Spowodowane jest to czynnikami psychospołecznymi oraz rozwojem technologicznym. U osób żyjących w ciągłym stresie obserwuje się szereg niepokojących zachowań i objawów somatycznych, w tym choroby układu krążenia, przemęczenie, niepokój i rozchwianie emocjonalne.

Stres może być naszym przyjacielem i wrogiem. Jednak bywają takie sytuacje, w których nadmiar emocji i poczucie zagrożenia wywołują tak silny stres, że z jego skutkami ciężko jest sobie poradzić. Takie doświadczenia mogą rzutować na całe dalsze życie i bez odpowiedniej pomocy mogą spowodować wiele psychicznych i społecznych problemów jednostki.

Co to jest zespół stresu pourazowego?

Zespół stresu pourazowego (skrót: PTSD od ang. post-traumatic stress disorder) występuje zwykle u osób, które doznały szczególnie silnego urazu psychicznego. W wyniku ciężkich przeżyć powstaje silny stres, któremu towarzyszy nasilony lęk. Powstający w ten sposób kryzys psychiczny jest trudny do przezwyciężenia i może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji. Osoby, które cierpią z powodu stresu pourazowego przeżywają na nowo wydarzenia, jakich były uczestnikami. PTSD ujawnia się w okresie od kilku tygodni do kilku miesięcy po zdarzeniu. Może mieć charakter ponownego przeżywania tego doświadczenia lub opóźnionej reakcji na to zajście. Ponowne doświadczanie tych trudnych chwil jest bardzo rzeczywiste, co powoduje, że cierpiąca na PTSD osoba może nie rozróżniać realnej sytuacji, w jakiej się znajduje, od przeżywanej na nowo traumy. Zespół stresu pourazowego blokuje działania i wywołuje silne reakcje na sytuacje lub miejsca, które mogą przypominać pierwotne traumatyczne zdarzenie. Ciągłe przeżywanie kryzysu oraz silny lęk utrudniają życie człowieka i mogą prowadzić do wycofywania się z aktywności, które w jego perspektywie są zagrażające. Objawy, jakie towarzyszą osobom cierpiącym z powodu stresu pourazowego, to: apatia, stany depresyjne, niepokój, poczucie zagrożenia, wycofanie, koszmary senne itp. Brak odpowiedniej pomocy i leczenia może spowodować utrwalenie się zaburzenia i wprowadzić trwałe zmiany w osobowości.

Kto jest narażony na PTSD?

Niektóre sytuacje są dla nas trudniejsze od innych. Stąd też różnie przeżywamy związane z nimi problemy i emocje. Osoby, u których stwierdzono PTSD doznały silnego urazu psychicznego. Szczególnie narażone na zespół stresu pourazowego są osoby, które brały udział w działaniach wojennych, przeżyły katastrofy, były ofiarami przemocy itp.

Przyczyn tego stanu doszukuje się w różnicach osobowościowych oraz w stanie fizycznym (zdrowia) jednostki. Każdy człowiek dysponuje swoimi zasobami psychicznymi i mechanizmami, które pozwalają mu walczyć z trudnościami. Dlatego w zależności od indywidualnych możliwości jednostki, w przypadku traumatycznego wydarzenia, niektóre osoby będą bardziej od innych narażone na zespół stresu pourazowego.

Jak sobie pomóc?

Po pojawieniu się niepokojących objawów, które mogą być związane z traumatycznym wydarzeniem, warto skorzystać z porady specjalisty. PTSD jest zaburzeniem lękowym, które można leczyć, jednak niezbędna jest do tego odpowiednia pomoc specjalistyczna oraz diagnoza stanu pacjenta. Pojawiających się objawów nie należy bagatelizować, gdyż mogą się rozwijać i degradować życie jednostki oraz jej najbliższego otoczenia.

Spotkanie z lekarzem psychiatrą pozwoli określić rodzaj problemu oraz dobrać odpowiednie leki, jeśli stan pacjenta będzie tego wymagał. Niezbędna jest również pomoc psychoterapeutyczna, by móc przepracować trudne emocje i problemy, jakie wywołało to trudne doświadczenie. Oprócz pomocy psychoterapeuty i psychiatry, warto jest skorzystać z nowoczesnych metod walki ze stresem pourazowym.

Nowoczesne sposoby pomocy w sytuacji stresu pourazowego

W leczeniu zaburzeń lękowych, w tym także PTSD, można stosować nowoczesne metody pozwalające zwalczać objawy zaburzeń za pomocą technik behawioralnych. Dzięki osiągnięciom w dziedzinie neurologii, można dokładnie zbadać i ustalić aktywność mózgu klienta. Następnie dostosowuje się metodę leczenia zaburzeń do indywidualnych potrzeb.

Badania aktywności mózgu dokonuje się za pomocą metody QEEG, czyli ilościowej analizy EEG. Tego rodzaju badanie ma charakter diagnostyczny i pozwala opisać czynność bioelektryczną mózgu. Dzięki takiemu badaniu otrzymywana jest mapa mózgu, która wraz z wywiadem lekarskim pozwala ustalić przyczyny problemu i dostosować odpowiednio terapię do potrzeb klienta.

W przypadku PTSD psychoterapia jest podstawową formą pomocy cierpiącemu. Jednak jej efekty, w szczególności w walce z lękiem, można wzmocnić i usprawnić, stosując jako uzupełnienie biofeedback.

Biofeedback to nowoczesny sposób terapii, który pozwala zmniejszać lęk za pomocą lepszego poznania siebie i swoich reakcji oraz zdobycia większej kontroli nad ciałem. Przebiegający w komfortowych warunkach trening daje możliwość zrelaksowania się i wsłuchania we własne ciało oraz umysł. Usprawnienie pracy mózgu oraz lepsze poznanie funkcjonowania swojego organizmu pozwalają usprawnić powrót do równowagi psychicznej.